Jimbere

Kirundi French English
Itororokanirizo ry'ivyatohojwe

Burundi: birashoboka kwiga ivyigwa vyose mu kirundi hatifashishijwe izindi ndimi ?

Bigirimana Clément umunyamabanga ntayegayezwa w’urwego nshingwakirundi avuga ko mu vyo urwo rwego rujejwe harimwo uguteza imbere ikoreshwa ry’ururimi rw’ikirundi mu nyigisho z’igice c’amashure shingiro n’ay’inyuma y’amashure shingiro. Ivyigwa nk’ibiharuro, icigwa menyesha ntara, indondabihugu n’ivy’ubuhinga n’ubumenyi vyose bikigishwa mu kirundi. None ubwo vyoshoboka ?

Dénis Bukuru umwigisha muri kaminuza y’Uburundi mu gisata c’indimi, imico n’imigenzo nyafurika

Mu Burundi indimi zigishwa ahanini ni ikirundi, igifaransa, icongereza n’igiswahiri. Ariko usanga ikirundi kidahabwa amasaha menshi, mu gihe igifaransa n’icongereza ari vyo vyigishwa umwanya munini. Ivyo rero ngo biratuma abanyeshure nabo basuzugura ikirundi kuko babona na Reta umenga nta kibanza kinini igiha mu nyigisho. Ku bw’ivyo ngo birakwiye ko ikirundi gihabwa agaciro, kikigishwa mbere kikaba ururimi rwa mbere abana bigamwo kuko ari vyo vyobafasha gutahura neza ivyo biga. Ivyo rero bikaba biri mu myitwarariko y’urwego nshingwakirundi nk’uko bivugwa na Clément Bigirimana ayoboye urwo rwego

Dénis Bukuru umwigisha muri kaminuza y’Uburundi mu gisata c’indimi, imico n’imigenzo nyafurika avuga ko kwigisha ivyigwa mu mashure mu kirundi bishoboka cane. Ariko ngo ni igikorwa kirekire c’igihe kirekire gisaba uburyo bwinshi, n’ubuhinga bwinshi n’ukwitanga cane, na canecane Reta ikacihebera. Ico ngo ni igikorwa coja mu migambi ngenderwako y’igihugu.

Uyo muhinga mu kirundi avuga ko akenshi abantu basuzugura ikirundi kubera bavuga ko kitarenga imbibe. Ariko amenyesha ko ata gihugu na kimwe kw’isi citwa icateye imbere cigisha abana baco ururimi rw’abanyamahanga. Atanga akarorero ku ndimi zimwezimwe nk’igitariyano co mu Butariyano, ikidanwa co muri Danemark, ikiyapani co mu Buyapani, indimi z’ivyo bihugu ntizirenga imbibe zavyo ariko abana baho biga mu ndimi kavukire. Ubumenyi ni ubw’isi yose ni n’ubw’abarundi. No mu Burundi birashoboka ko ivyigwa bihindurwa mu kirundi. Ariko ivyigwa vy’indimi nk’igifaransa, icongereza n’igiswahiri bikigwa mu mwanya wa vyo, ariko ibindi vigwa bikaja mu kirundi.

Muti none hokorwa iki kugira bikunde ?

Domitien Nizigiyimana umwigisha muri kaminuza y’Uburundi mu gisata c’indimi, imico n’imigenzo nyafurika avuga ko umugambi w’itunganywa ry’indimi mu Burundi uha ikibanza gikomeye ikirundi kuko mw’itegeko ryo ku wa 03 Munyonyo 2014 ryerekana ko ikirundi coza imbere y’izindi ndimi nk’igifaransa, icongereza n’igiswahiri mu buzima bw’igihugu.

Mu nteguro y’iryo tegeko yakozwe n’abahinga, Domitien Nizigiyimana avuga ko hari herekanywe ko ikirundi cokwigishwa kuva mu mashure yo kwimenyereza gushika mu mwaka wa 6 w’ishure shingiro, igifaransa kuva mu w’indwi gushika muri kaminuza, iconegereza kikigishwa mu mashure y’ibisata vya kaminuza bivanye n’ivyo igisata cose cigisha. Kuva mu mwaka w’indwi ivyigwa bimwebimwe bijanye n’akaranga k’abarundi nk’ikirundi, ivyerekeye indoramana, inyigisho zo gukunda igihugu, inyigisho z’akahise n’indonda b’ihugu y’Uburundi vyokwigishwa mu kirundi. Muri kaminuza, abanyeshure banonosora inyigisho z’ikirundi boroswa inyigisho mu kirundi. Abanonosora icongereza n’igiswahiri n’abo nyene inyigisho zikaba muri izo ndimi bahisemwo.

Dénis Bukuru ati : « Inzira ni ndende, ubwa mbere hoba igikorwa c’ubutohoji, hokwandikwa ibitabu vya kazinduzi bw’amajambo y’ubuhinga mu kirundi nka : kazinduzi y’ibiharuro, ya phisique, ya chimie, ya astronomie, ya géographie n’izindi zose zofasha mu nyigisho.  Ivyo bigakorwa n’abande ? Si abahinga b’ikirundi gusa n’abahinga b’ubwo bumenyi boba barimwo. Abahinga mu kirundi baca bakorana n’abo b’ubwo buhinga butandukanye bagatora amazina n’amajambo y’ivyo bashaka kuvuga mu kirundi bafatiye ku kamaro no kw’ikoreshwa ryavyo. »

Anamenyesha kandi ko hobaho igikorwa cokwiyumvira akarangamutima k’ivyo vyigwa, imvo n’imvano ya vyo n’ico uwo mugambi ushaka gushika ko.  Bukuru yemeza ko kwigisha mu kirundi bishoboka neza cane ariko Reta ikabishiramwo umwete n’umutima. Mu mafaranga Reta ikoresha, indero n’integuro y’ibikorwa vyo guhindura ivyigwa mu kirundi bigahabwa ikibanza kinini gusumba uko vyahora. Rero ngo vyose birashoboka, igituma bidashoboka nuko bidafatirwa umwanya wo kuvyiyumvira.

Click to comment

Leave a Reply

Votre adresse e-mail ne sera pas publiée.

Ce site utilise Akismet pour réduire les indésirables. En savoir plus sur comment les données de vos commentaires sont utilisées.

To Top